Hartcoherentie als stressindicator

Al jaren maak ik gebruik van hartcoherentie metingen. Een betrouwbare manier om je stressniveau vast te stellen. Hoe zit dat nu precies?

HRV

Onze hartslag varieert. Wanneer we ons inspannen loopt die op, wanneer we rusten daalt die. Logisch. De hartslag gaat omhoog omdat spieren van meer brandstof en zuurstof moeten worden voorzien en om afvalstoffen af te voeren. In rust is dat minder nodig en dus volstaat een lagere hartslag.

Ook op microniveau zien we dat de hartslag varieert. Wanneer iemand een hartslag van 60 heeft, betekent dat gemiddeld één hartslag per seconde. Dit is echter nooit precies een seconde. Soms is het iets korter en soms iets langer dan een seconde. Dat is de hart-ritme-variatie (HRV). Het verloop (patroon) van deze variatie is een indicatie van de coherentie. Bij een lage coherentie is er sprake van onrust, of stress. Bij een hoge coherentie is er sprake van rust. Dit is te zien in grafische vorm. Rust geeft een mooie ‘sinus-grafiek’.

Coherentie

Ik ga even op de meer technische achtergrond in, om uit te leggen wat coherentie betekent. Van coherentie is sprake wanneer er een goede balans bestaat tussen twee met elkaar samenwerkende systemen binnen ons autonome (onbewuste) zenuwstelsel: het sympathisch en het parasympathisch systeem. Het sympathisch systeem zorgt voor actie en energie. Het is het gaspedaal van ons lichaam. De tegenhanger is het parasympathisch systeem. Dat zorgt voor rust en ontspanning, dat is de rem van ons lichaam. Die twee systemen moeten idealiter in balans zijn met elkaar. Na even een sprintje trekken (gas geven) is het goed om even uit te rusten (remmen). Wanneer je de hele dag door vol gas geeft, gaat dat schade opleveren. Net als met machines die voortdurend maximaal moeten draaien, vindt meer slijtage plaats en gaan onderdelen eerder kapot.

Cortisol

Bij mensen merk je dat aan uitgeput zijn, chronische vermoeidheid, voortdurend kleine kwaaltjes die ook nog eens niet over gaan, concentratieverlies, etc. Tal van fysieke, mentale en emotionele problemen zijn terug te voeren op langdurige stress. Een belangrijke ‘bio-fysieke’ oorzaak hiervoor is ‘cortisol’. Dit is het stresshormoon dat onze energie regelt. Het maakt ons wakker en houdt ons alert. ’s Ochtends helpt het ons om actief te worden, ’s avonds neemt het weer af. Normaal gesproken! Want soms blijft het niveau zo hoog dat we moeilijk in slaap komen, onrustig zijn, blijven malen op vraagstukken, etc. Cortisol is een belangrijk hormoon om actief te worden, maar in te grote hoeveelheden is het schadelijk voor ons lichaam.

Balans

Een goede balans tussen de twee hierboven genoemde systemen (gas en rem) zorgt voor een evenwichtige op- en afbouw van dit hormoon. Dan lukt het ook om voldoende slaap te vatten en goed te herstellen. Daardoor kunnen we beter (effectiever) om gaan met complexe vraagstukken, of spannende situaties.

Dat is ook de reden dat het beter is om af en toe even te bewegen. En om af en toe een pauze te houden en even weg te lopen uit het werk. Met een half uur ontspannen krijgen we meer energie en vermogen terug, waardoor we een beter resultaat behalen vergeleken met het ‘doorwerken in pauzes’.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Ik kom in veel organisaties tegen dat er nogal wat druk gelegd wordt op het werk. Een klus móet af voor het weekend. Dat rapport móet nog vrijdag bij de klant liggen. Die omzet móet nog gemaakt worden deze maand. De administratie móet iedere avond zijn bijgewerkt. En dat in een tijd dat personeel steeds schaarser wordt. Waarin met te weinig mensen te veel werk moet worden gedaan. Waar zieke collega’s moeten worden opgevangen door overwerk. Kortom, allerlei situaties waarin een ‘gevaar’ zichtbaar wordt. Als dit of dat niet is gedaan, dan volgt … consequentie. Dit ‘gevaar’ leidt tot de hierboven genoemde stressreacties. Vechten of vluchten.

We doen het beide.
Niet letterlijk, we gaan niet met elkaar op de vuist. Maar het wordt vechten tegen de tijd, vechten om je gelijk, vechten om middelen, vechten om overeind te blijven.
Of vluchten door weg te lopen voor verantwoordelijkheid, dingen te vergeten, of door (uiteindelijk) niet op het werk te verschijnen (via een legitieme reden als ziekte). Of door ontslag te nemen, waardoor ongewenst kwaliteit wegvloeit.

Meten is weten

Met een relatief eenvoudige meting van de hartcoherentie wordt zichtbaar hoe het met het stressniveau is gesteld. Wanneer je je bewust bent van een onbalans, is het mogelijk maatregelen te nemen om die balans te herstellen. Dan lukt het om wegen te vinden die maken dat ‘alerte kalmte’ de norm wordt. Waarin iedereen zijn of haar eigen balans tussen gas geven en remmen kan vinden, die maakt dat iemand maximaal presteert. En daardoor met plezier een hoog resultaat haalt voor zichzelf en voor de organisatie.

Deel dit met je vrienden

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email

Gerelateerde blogposts

One Response

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deel dit op je favoriete social media!

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on whatsapp
Share on email
Share on print